In de bossen aan de rand van landgoed De Baest ligt een kapel die al vele eeuwen door mensen uit onze streek wordt bezocht. Het heiligdom van Onze Lieve Vrouw van de Heilige Eik bestaat al sinds het begin van de vijftiende eeuw en ondanks repressie is het steeds een plek geweest om erheen te gaan, zeker in de meimaand die is opgedragen aan de Heilige Maagd. Een bedevaart dus, waarin het woord bidden zit. Maar wat is bidden? Als je tijdens een wandeling je verbonden voelt met de natuur en die wenst dat die beschermd moet worden, dan mag je dat wat mij betreft ook als een gebed zien.

door Kees van Kemenade

Je mag starten waar je wilt, maar ik laat mijn bedevaart beginnen in Haghorst, het dorp aan het Wilhelminakanaal. Ooit vestigden zich hier de ontginners die van de heide vruchtbaar land maakten. Het beeld De Ontginner staat nog altijd in het hart van het dorp. Wij volgen de zuidelijke oever van het Wilhelminakanaal over wat eens het jaagpad was. Jagen dat was het voorttrekken van het schip vanaf de kanaaldijk, meestal door een paard. Toen het Wilhelminakanaal in 1923 officieel werd geopend hadden de meeste boten nog geen motor, maar moesten zich op deze wijze voortbewegen. De kanaaldijk ligt hoog, want de waterweg loopt tussen dijken die deels zijn opgeworpen. Het geeft je wel een mooi uitzicht over het agrarische land dat zich uitstrekt tot Diessen en Middelbeers. Vogels alom: grauwe ganzen foeragerend op het land, koolmezen in de struiken en een rietzanger in de rietkragen. In de lucht cirkelt een buizerd, op zoek naar prooi.

Een Jakobsschelp

Het is een lange rechte weg langs het kanaal, opletten hoef je niet, verdwalen is uitgesloten. Dat geeft je mooi de gelegenheid om je verbonden te voelen met de natuur om je heen. Met de gele brem bijvoorbeeld die bloeit langs het pad. Mogen wij die schepping maar gewoon vinden, of is die een teken van iets hogers? Iets waarvoor wij eerbied moeten hebben. Zo mijmerend bereiken we het Landgoed Baest dat bij de aanleg van het Wilhelminakanaal in tweeën werd gedeeld. De Groote en de Kleine Beerze verenigen zich hier in de bossen tot een brede stroom die met een sifon onder het kanaal wordt doorgeleid. Bij de ophaalbrug steken we het kanaal over. Er is daar een schildje aangebracht met daarop een gestileerde Jakobsschelp. Dat is al eeuwenlang hèt symbool van de pelgrims. Er loopt hier een Europese pelgrimsweg naar Santiago de Compostela in Spanje. Een stukje is er voor ons.

Zo bereiken wij de kapel van Onze Lieve Vrouw van de Heilige Eik. Hier werd ooit een Mariabeeldje gevonden, dat steeds naar deze plek terugkeerde als het werd meegenomen. Een teken dat er hier een kapel moest komen. Genezingen deden de pelgrims toestromen. Dat was dus zo in het begin van de 15e eeuw en is in de 21e nog steeds zo, lang niet meer voor genezing af te smeken, maar om te midden van de mooiste natuur eens na te denken of te mediteren. Er branden vele kaarsen, een teken dat deze bedevaart leeft bij de bevolking van onze streek.

Een ontginner

Ook ik steek er maar een kaarsje op, al geloof ik niet dat nou net door mijn kaars een geliefde beter gaat worden. Maar ik denk er even aan en dat heeft ook zo zijn waarde. Terug nu naar het beginpunt en om nog meer van de natuur te genieten, vervolgen wij onze weg langs de Beerze. Er staat een kleine kapel, gewijd aan de heilige Antonius, de patroon voor als je iets kwijt bent (Heilige Antonius Goede Vrind, zorg dat ik mijn sleutelbos o.i.d. terug vind). Een mooie houten hangbrug brengt ons al wiebelend naar de andere oever voor een tocht door Landgoed Baest. Die weg voert ons weer terug naar de noordelijke oever van het kanaal. Enkele meters van de kanaaldijk staat een bankje, genoemd naar een van de ontginners van een eeuw geleden: de Jan Gosensbank. Ooit lagen hier de heidevelden en moerassen die als woeste gronden werden gezien, wachtend tot de mens er vruchtbare landbouwgrond van zou maken. Dat is gebeurd, maar er is ook nog veel natuur gebleven om van te genieten. Ze bereiken we Haghorst met zijn stuw en sluis, aanleghaven en pompstation, waar onze bedevaart ten einde komt.

****TOEVOEGEN IN KADER***

Itinerarium mei-bedevaart naar de Heilige Eik

Een itinerarium is een summiere beschrijving van de pelgrimsroute die de bedevaartgangers vroeger gingen afleggen. Laten wij dit woord nog maar eens van stal halen voor onze tocht naar de Heilige Eik in Oirschot.

Voor mensen die de tocht willen maken vanuit Hilvarenbeek en niet teveel grote doorgaande wegen willen gebruiken, is de route als volgt:

Vanaf de Vrijthof: volg de Paardenstraat die overgaat in de Hakvoortseweg. Over het viaduct van de N269 de tweede weg naar rechts richting Annanina’s Rust. Nu kun je gebruik maken van de volgende knooppunten: 55 – 54 – 53 – 72 – 71 – 31. Je bent dan bij het Wilhelminakanaal. Volg die tot de brug in Haghorst. Die niet oversteken maar blijven volgen zoals hieronder aangegeven.

Vanaf Haghorst: Ik begon bij de oude kerk en volgde de zuidelijke kanaaldijk tot de eerstvolgende brug. Die steken we over. Daar staat naast de Jakobsschelp de knooppunten aanduiding 30, volg dan de nummers 33 en 34 en je bent op de bestemming, de kapel van de Heilige Eik.

Terug naar Haghorst: Volg de Beerze tot de hangbrug (knooppunt 35)\. Steek die over en dan via de nummers 35 en 18 terug naar het Wilhelminakanaal. We volgen de noordelijke oever tot de brug van Haghorst.

Terug naar Hilvarenbeek: blijf de noordelijke oever volgen, de zandweg over de noordelijke kanaaldijk tot Biest-Houtakker. Er zijn veel mogelijkheden zoals de het volgen van de volgende knoppunten: 09 – 22 – 23 – 68 – 67 – 66 – 65 – 55 - 56 op de Vrijthof.

Voor de bedevaart vanuit Haghorst moet je rekenen op drie uur, vanuit de Vrijthof naar de Heilige Eik op ongeveer vijf uur. Dus een rugzakje met eten en drinken meenemen, want op de bestemming is er niets verkrijgbaar.

****EINDE KADER***