Jan Daenen (27) is één van de nieuwe gezichten op de lijst van de ook al nieuwe combinatie Groen Links/PvdA voor de Tweede Kamerverkiezingen in november. “Het bruist echt weer, met volop plannen om Nederland socialer, duurzamer en eerlijker te maken.” De landbouweconometrist/Statenlid is nog jong, maar zijn politieke loopbaan gaat al 16 jaar terug en begon…: in Oirschot, zo vertelt hij aan de Westelbeerse eettafel.

“Ja, ik ben al jong begonnen in de politiek: toen ik nog op de basisschool zat werd ik Jeugdwethouder”, lacht de oud-Westelbeerzenaar, die inmiddels in Nijmegen woont. “Ik werd toen gekoppeld aan oud-wethouder Piet Smits. Ik kijk nog steeds met veel plezier op die periode terug. Piet schoof me dan naar voren om een woordje te doen. Hij is een markante en inspirerende man. Hij leerde me bijvoorbeeld om geen kapsones te krijgen.” Het is trouwens waarschijnlijk dat zijn politieke interesse nóg eerder werd gewekt, want pa Raf was jarenlang lijsttrekker en óók wethouder voor de Oirschotse PvdA, later Sociaal Progressief Oirschot.

Alles wegbezuinigd wat collectief was

Jan Daenen vervolgt: “In 2017 verloor de PvdA enorm bij de Tweede Kamerverkiezingen. Ik vond het vreselijk. We hadden juist meer sociaal beleid nodig. Ook had ik tijdens een uitwisselingsjaar in India met eigen ogen gezien wat voor ellende grote sociale verschillen oplevert. In 2019 kwamen de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Ik sloot me aan bij de provinciale fractie in Gelderland. Ik paste met mijn kennis van landbouweconometrie goed in die fractie. Iemand met kijk op Ruimtelijke Ordening, landbouw en een visie op het fair verdelen van de schaarse ruimte kon de fractie blijkbaar goed gebruiken. Afijn: ik werd gekozen tot PvdA-Statenlid in Gelderland. Dat werk doe ik nu inmiddels voor het vijfde jaar met veel plezier.”

Dijsselbloem als sparringpartner

Oud-minister en inmiddels burgemeester van Eindhoven Jeroen Dijsselbloem is geregeld in Jan Daenens ouderlijk huis te gast. Met hem als coach en sparringpartner pikte Daenen ook een en ander op. “Hij leerde me bijvoorbeeld dat het nodig kan zijn om jezelf in de kijker te spelen als je echt effectief wilt zijn. Zo heb ik me in Gelderland onder meer ingezet voor het behoud van het openbaar vervoer, omdat er ongeveer een derde deel van de buslijnen wegbezuinigd zou worden. Vooral het platteland zou daarvan de dupe worden, terwijl daar ook verpleegsters, leraren en scholieren afhankelijk zijn van het OV. Mobiliteit is essentieel voor het kunnen meedoen in de samenleving. Ik ging ermee aan de slag en vond onder andere de BBB-fractie bereid om hier ook mee tegen te ageren. Het werkte en de bezuiniging op het Gelderse OV ging goeddeels van tafel. Als ik nu op het Gelderse platteland een bus zie rijden, vervult me dat nog steeds met trots.”

Kwaad toen kabinet viel

Inmiddels is de oud-Westelbeerzenaar ook geregeld in Den Haag te vinden, als medewerker voor PvdA Tweede Kamerlid Henk Nijboer. “De intentie om zelf ook voor de functie van Kamerlid te gaan had ik aanvankelijk eigenlijk niet, maar toen viel dit voorjaar het kabinet. Ik was kwaad. De stekker ging eruit vanwege opportunistische overwegingen, terwijl het land middenin een asielcrisis, in een woningcrisis én in een stikstofcrisis zit. Na vele jaren waarin onder de VVD alles werd wegbezuinigd wat collectief en sociaal was, gaan ze ervanuit weer even de grootste te worden. Dat kon ik niet verteren. In de tussentijd werd me vanuit mijn netwerk – vakbond, partijgenoten, reizigersvereniging ROVER en woningcorporaties – steeds vaker gevraagd: dat Kamerlidmaatschap, is dat niets voor jou? Mijn eerste overweging om me aan te melden voor de Groen Links/PvdA-lijst was het feit dat er vooral ‘stadsmensen’ in de Kamer zitten.”

Plattelandsbelang behartigen

“In bijvoorbeeld de aanpak van de stikstofcrisis is het waardevol dat er ook Kamerleden zijn met een achtergrond op het platteland. Kijk naar de Groninger Henk Nijboer en wat hij voor elkaar heeft gekregen voor de getroffenen van de bevingen. Ik ben ook nadrukkelijk een belangenbehartiger voor dat zo belangrijke platteland. Er kwam een telefoontje dat ik de lijst had gehaald: op nummer 32. Een mooie plek om als nieuwkomer te starten en zeker niet kansloos. Je weet immers niet hoe de verkiezingen lopen en er kunnen nog mensen afvallen of doorschuiven op de lijst.”

Het bruist weer

“Ik vind de combinatielijst van PvdA en Groen Links ook echt een goede zet, waardoor het nu bij de partijen volop bruist. Ik krijg er ook energie van! Het is ook een goed signaal. Steeds meer partijen vallen uiteen in kleinere fracties, maar wij zeggen: oké er zijn verschillen, maar onze gedeelde visie is sterker en we leren van elkaar. Om van Nederland weer een land te kunnen maken waarin we omkijken naar elkaar, dat we liever besturen als een sociale vereniging dan als een kil zakelijke BV. Waar de lasten en baten eerlijk worden verdeeld en waar we ook vervuilende bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Hoe vergevingsgezind we met een ‘kankerfabriek’ als Tata Steel zijn omgegaan dat kán niet.”

Wonen als grondrecht

“En verder? Een eerlijke landbouw, met goede plannen om de noodzakelijke verandering én een fatsoenlijke boterham te brengen. En woningbouw natuurlijk, maar ook betere huurbescherming met de nieuwe Wet Vaste Huurcontracten, waaraan ik heb meegeschreven. Wonen is gewoon een grondrecht, maar mijn generatie is nu vrijwel kansloos. De overheid moet weer de regie pakken, met veel grotere verplichte percentages aan sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen per gemeente. Ook in rijkeluisdorpen als Bloemendaal en Wassenaar”, bepleit de jonge sociaaldemocraat.

Politieke aardverschuiving

“Er kan 22 november zomaar een politieke aardverschuiving plaatsvinden. Maar één ding blijft hetzelfde: met alleen klagen los je niks op. Als je het anders wilt, dan moet je naar de stembus. Zoek goed uit wat politici en partijen wérkelijk willen. En als je ergens mee zit, waarvan je denkt dat de politiek er iets mee zou moeten – je buurthuis dreigt om te vallen, of je vindt iets van het woonbeleid: weet me dan te vinden via Facebook, Insta, of LinkedIn bijvoorbeeld. Ik ben nog steeds de benaderbare jongen die ik altijd was”, zo besluit hij met een lach.

Jan Daenen is behalve via zijn socials ook te bereiken via jwbdaenen@gmail.com.