In september 1944 wisten de mensen al wel dat de bevrijders naderden. De Duitsers waren in volledige terugtocht en werden steeds zenuwachtiger. De verborgen radio’s meldden via de BBC de Geallieerde successen in Frankrijk en België. Steeds meer Britse en Amerikaanse vliegtuigen kwamen over in de richting van de Duitse industriegebieden. De vraag was: wanneer zijn ze hier en kan de angstvallig verborgen vaderlandse vlag weer gehesen worden? En zou de in de tuin gegraven schuilkelder, of de kelder, afdoende zijn als het hier in Diessen en Hilvarenbeek tot gevechten zou komen?
Door Kees van Kemenade
Op 17 september konden ze de eerste tekenen van de bevrijding al horen en zien. Operatie Market-Garden was begonnen en zo’n hemelsbreed twintig kilometer oostelijk, over Valkenswaard, rukten de Engelsen op in de richting van de bruggen over de grote rivieren. De bombardementen die met de opmars gepaard gingen, waren hier duidelijk te horen. In de lucht hadden inwoners Amerikaanse bommenwerpers waargenomen die enorme zweefvliegtuigen voortsleepten. Dat daar parachutisten in zaten en luchtlandingstroepen kon je op je vingers natellen. Stond Nazi-Duitsland nu echt op omvallen en waren de dagen van Hitler geteld?
Market-Garden
De maand september kroop voorbij en wat zeker was dat Market-Garden geen onverdeeld succes was geworden. De Geallieerden hadden de laatste brug, die in Arnhem, niet in handen gekregen en ook het plan om rechtstreeks door te stoten tot in het hart van Duitsland was mislukt. Ik het Oosten rukten de Russen op en wat dat kon betekenen als de vijand verslagen was, daar kon je alleen maar naar gissen. Maar ondertussen was wel de bevrijding van Brabant begonnen.
De smalle strook van Valkenswaard over Eindhoven naar Grave werd systematisch verbreed en vanuit die operaties zouden onze dorpen bevrijd worden. De Duitsers hier hadden de opdracht om de Geallieerde opmars zoveel mogelijk af te remmen door versperringen in te richten, mijnenvelden aan te leggen en bruggen op te blazen.
Van een actieve verdediging van Diessen en Hilvarenbeek was volgens hen geen sprake. Duitse soldaten waren overal ingekwartierd en met hen werd openlijk over de komende strijd gesproken. De meesten wilden zo snel mogelijk terug naar de ‘Heimat’ in vechten en waarschijnlijk sneuvelen hadden ze geen zin meer. Op 2 oktober kregen de soldaten het bevel zich terug te trekken op Tilburg en dat betekende dat het front door de noordkant van onze gemeenten zou komen te lopen.
De Beekse toren
De stad Tilburg zou dus wel verdedigd worden, al was het hoofddoel van de Wehrmacht om zich terug te trekken tot achter de Maas. Ondertussen moesten ze zoveel mogelijk in wanorde terugtrekkende troepen de kans krijgen om zich te hergroeperen. Het is een wonder dat het in Frankrijk verslagen Duitse leger daar nog heel goed in slaagde.
Alles wat de Geallieerden bij hun opmars kon helpen moest vernietigd worden. De Beekse toren stond op de nominatie om opgeblazen te worden, want vanuit een hoogte konden Geallieerde kanonnen veel beter gericht worden op de Wehrmacht. Generaal Erwin Sander, de Duitse commandant, omzeilde dit bevel en liet valstrik bommen plaatsen en versperde de ingang tot de toren.
Na de oorlog is Erwin Sander voor deze ingreep, die hem de kop had kunnen kosten, nog geëerd bij zijn bezoek aan Hilvarenbeek in de jaren vijftig. Ook windmolen De Doornboom ontging dit lot, terwijl de molenromp bij Driehuizen wel werd opgeblazen. Die in onbruik geraakte windmolen lag aan de rand van de frontlinie en zou de naderende Britten en goed overzicht bieden. Van die windmolen is nu geen enkel spoor meer te zien. (Slot volgt)