Hier in onze gemeente zijn we gezegend met heel veel natuur. Met planten en bomen, maar ook met zoogdieren, reptielen, amfibieën, vissen , vogels, spinnen en insecten en dan kruipen er in de bodem nog tal van andere organismen. Laten we daarom maar eens op zoek gaan naar al wat wij de Beekse fauna noemen. Iedere soort heeft zijn eigen verhaal. Ieder seizoen zijn eigen bijzonderheden. Op pad dus voor een ontdekkingstocht naar alles wat loopt, vliegt, kruipt of zwemt. Soms komen onze dieren algemeen voor, al zie je ze slechts zelden.

tekst Kees van Kemenade

fotografie Ans van Dal

Een kerkuil overnacht graag in torens, zolders en boerenschuren. Ooit ben ik enorm geschrokken toen ik bij mijn vriendin een schuur binnenliep, waar een kerkuil zijn uiltje van overdag zat te knappen. De vogel schrok ook en vloog recht op mij af. Ik zal zijn witte hartvormige gezicht – zijn sluier – met de zwarte ogen nooit vergeten. Met zijn gehaakte snavel en scherpe klauwen en zijn brede vleugels was hij een indrukwekkende vogel. Zijn korte hoekige staart gebruikte hij om mij snel te ontwijken en weg te vliegen. Ik heb hem op die plek nooit meer terug gezien.

Natuurlijk zie je ze niet vaak, want het is een vogel van de nacht, die bij het vallen van de avond op jacht gaat naar zijn voornaamste voedselbron: veldmuizen. Daar eet hij er tot wel acht van op een dag. Vliegen doet hij zonder enig geluid. Horen doe ik de kerkuil nog wel, een spookachtig krijsend geluid, bedoeld om zijn prooidieren op te schrikken.

In het voorjaar broeden de vrouwtjes de eieren uit en zorgt het mannetje voor de aanvoer van voedsel. Dan gaan ze vroeg op jacht en heb je de meeste kans om een schim van hen waar te nemen. De muizen worden in hun geheel opgegeten, de onverteerbare delen worden uitgebraakt. Als je zo’n braakbal vindt en je pluist hem uit, dan vind je de muizentandjes en delen van het skelet.

Ooit waren deze vogels bijna uitgestorven door het gebruik van landbouwgif, met name DDT. Met iedere muis van het land kreeg deze uil het gif binnen en dat hoopte zich op, met de dood als gevolg. Maar een verbod van verschillende soorten gif en vooral ook het maken van nestkasten door vrijwilligers heeft voor een opmerkelijk herstel gezorgd. De kerkuil is dus een succesverhaal, al is er nog steeds zorg nodig. Om een voorbeeld te geven: hij jaagt laag boven de grond en wordt dan te vaak het slachtoffer van een naderende auto die hij niet kan ontwijken.

Uilen hebben altijd een speciale plek gehad in de beleving van de mens. Daar danken wij uitdrukkingen van als ‘Uilen naar Athene dragen’, voor iets overbodigs doen. Heel mooi vind ik de uitdrukking: ‘De uil van Minerva begint pas tegen de avond aan haar vlucht’. Athene of Minerva geldt als de godin van de wijsheid. Men gaat die wijsheid pas naderhand gebruiken, als de ramp al is geschied.... Zie de Corona ondervragingen door de politici.