Hier in onze gemeente zijn we gezegend met heel veel natuur. Met planten en bomen, maar ook met zoogdieren, reptielen, amfibieën, vissen , vogels, spinnen en insecten en dan kruipen er in de bodem nog tal van andere organismen. Laten we daarom maar eens op zoek gaan naar al wat wij de Beekse fauna noemen. Iedere soort heeft zijn eigen verhaal. Ieder seizoen zijn eigen bijzonderheden. Op pad dus voor een ontdekkingstocht naar alles wat loopt, vliegt, kruipt of zwemt. Deze keer een insect, een vlinder, die vooral ’s nachts actief is.
Tekst: Kees van Kemenade
Fotografie: Ans van Da
Ik trof hem aan in de ochtend, eind juli. Het zwart weeskind, een nachtvlinder, zat aan de binnenkant van de voordeur nabij de halfopen brievenbus, plat tegen het hout. Waarschijnlijk toen het licht werd naar binnen gevlogen om zich te bergen voor de zonnestralen. Toch wel een mooie vlinder met een bruin tot donkergrijs kleed. Andere tinten tot bijna zwart toe komen ook voor. De wonderlijke naam, denk ik, heeft te maken met de uniforme grauwe mantel die weesmeisjes vroeger moesten dragen om herkenbaar te zijn. Met een glas en een stuk karton heb ik hem gevangen en naar een donker plekje gebracht, om rustig af te wachten tot de zon ondergaat.
Het zwart weeskind is een vlinder die vroeger hier heel zeldzaam was, maar zich nu voor vast heeft gevestigd. Dat heeft mogelijk te maken met het feit dat de rupsen niet afhankelijk zijn van één enkele waardplant, en niet kritisch zijn wat betreft de planten. Ze eten zelfs boombladeren.
Maar wat is nou de activiteit van ‘mijn’ zwart weeskind? Als het een vrouwtje is, zoveel mogelijk feromonen verspreiden in de lucht. En als het een mannetje is, daar op afkomen voor de bevruchting. Dat gebeurt in de maanden van juni tot in september. Het vrouwtje legt de eitjes, daar komt de hongerige rups uit. Hij is bruin, en eet alleen in de nacht dus je zal er niet snel eentje zien. Hij vormt een cocon om zich heen om te verpoppen en komt dan als een jong zwart weeskind te tevoorschijn. Zo blijft de soort in stand.
Nachtvlinders worden ook wel motten genoemd, maar ik zou die aanduiding liever gebruiken voor de kleine soorten, waarvan sommige zeer schadelijk. De buxusmot is een plaag voor hagen, de fruitmot en de klerenmot zijn ook niet geliefd. Maar het zwart weeskind is toch een mooie aanvulling op de insecten van de nacht.