Zoals u vorige week al kon lezen, heeft Museumbrouwerij de Roos grootse plannen om een bezoek aan de oudste authentieke brouwerij van Nederland nóg aantrekkelijker te maken. Een belangrijk onderdeel van deze plannen is de aankoop van Vrijthof 20. Daarmee kan De Roos haar missie als museum, brouwerij en proeflokaal nog beter nastreven.

De geschiedenis en het belang van Vrijthof 20

Aan de Noordkant van de Vrijthof, grenzend aan de Wouwerstraat, en op de hoek van Sint Sebastiaanstraat en Vrijthof staat Vrijthof 20; de woning van de laatste brouwer van Bierbrouwerij De Roos. Nu wordt deze nog bewoond door de kleinzoon van deze laatste brouwer: Harrie de Leijer en zijn vrouw Anja. Een grote poort aan de linkerzijde van de woning geeft toegang tot de sfeervolle binnenplaats. Links van de toegangspoort, en eveneens grenzend aan de binnenplaats, staat het gebouw van de brouwerij, waarin nu alweer zo’n 30 jaar Museumbrouwerij De Roos is gevestigd... wereldberoemd in heel Hilvarenbeek, en meer dan bekend bij tal van cultuur-historisch minnende Nederlanders én toeristen uit andere landen.

Al enige tijd is de museumbrouwerij druk doende met de verwerving van de brouwerswoning. Dit kan omdat Harrie en Anja de Leijer achter in hun tuin een kleiner en levensloopbestendig huis willen bouwen. Alle reden om eens wat dieper in te gaan op de geschiedenis en het belang van Vrijthof 20.

Complex met vijf monumenten

Het Rijksmonumentenregister onderscheidt voor het complex Vrijthof en de Brouwerij zowaar vijf monumenten:

het woonhuis met aanbouwen,

de poort,

de brouwerij,

de inventaris van woonhuis en brouwerij (met een zeer bijzondere schouwschildering),

de stookruimte.

Het Projectbureau Industrieel Erfgoed geeft aan de elementen van de monumenten de kwalificatie “uniek en zeer waardevol”.

Tal van wetenswaardigheden

Dat is natuurlijk allemaal prima en zeer indrukwekkend, maar mensen uit het dorp en de regio zijn zeker ook geïnteresseerd in zaken, die wat meer uit het leven zijn gegrepen. Met dank aan wijlen dokter Ruhe en aan de gelukkig nog zeer levendige Jan van Helvoirt (waarvoor dank) kunnen we een aantal ‘smakelijke’details melden;

- Allereerst: het woonhuis dateert van het begin van de 18e eeuw. Hoewel best veel historici daarover hebben geschreven, noemt niemand een exact jaartal. Wel roemen ze het allemaal als een “schoon en wel betimmert huys”. Wij zouden “betimmerd” schrijven, maar dat maakt het huys niet minder schoon.

- In de ontdekkingsreis rond Vrijthof 20 komen we een indrukwekkende stoet tegen van grootgrondbezitters, bierbrouwers, burgemeesters, schouten, jonkvrouwen, secretarissen, schepenen, burgemeesters, drossaards en notarissen. Daarbij moeten we wel beseffen dat op de plaats van Vrijthof 20 ook voor de 18e eeuw al diverse huizen hebben gestaan. Die zijn allemaal weer verdwenen door een brand en ander onheil.

- Een bijzondere ontdekking is dat er ook al vóór 1877 (toen begon Brouwerij De Roos) bier werd gebrouwen “int hoexken van de Wouwerstraat aan de noordkant van de Gemene Plaats”. Ook jenever werd er gestookt overigens. Eén van de brouwers kreeg een zeer bruikbare erfenis: “huysin-ge mette hovinge, brouwketel, kuyp appendentien en dependentien van dien mitsgaders stallinge en schuere”.

- Ook leuk om te weten is dat vóór de deur van Vrijthof 20 een beek liep, waarvan de naam nergens wordt genoemd. In 1768 lag daarover “een steenen brug”.

- Als naam voor het huis aan Vrijthof 20 werd wel ’s-Hertogenbosch of Den Bosch gebruikt. Ook buiten Den Haag was er dus een Huis ten Bosch.

- In 1873 kocht de ons allen bekende Joseph Majoie -zoon van de roemruchte luitenant-kolonel- het woonhuis. En inderdaad, het patentregister noemt Joseph in 1877 als brouwer. Joseph heeft het gebouw van de brouwerij (eerst een potstal) ingrijpend moeten verbouwen. Later heeft Frans Swinkels (ja, van de Bavaria-familie) ook nog zo flink verbouwd dat hem dat de financiële kop kostte.

Erfgoed, cultuur en ambacht

Na het overlijden van Fried de Leijer in 1988 hebben Harrie en Anja de Leijer het woonhuis betrokken met hun drie zonen. Zij hebben het monumentale karakter van woonhuis en brouwerij niet alleen gerespecteerd, maar ook kunnen versterken. Dat heeft er zeker aan bijgedragen dat zij in 1997 de gemeentelijke monumentenprijs kregen toegekend.

De aankoop van de brouwerswoning draagt natuurlijk bij aan de betekenis van de museumbrouwerij: zij kan uitgroeien tot het kloppend hart van de Brabantse biercultuur, waar erfgoed, cultuur en ambacht samenkomen. De aankoop is natuurlijk plezierig voor Harrie en Anja, maar bovenal is het een waardevolle toevoeging aan het cultuur-historische palet van onze gemeente./

Daarom een oproep aan alle inwoners van de gemeente Hilvarenbeek:

Help De Roos naar Vrijthof 20!