In de torenkamer staat een harmonium van Beekse makelij. Het is in 1886 vervaardigd door Antony Vingerhoets (geb. 1843), de meester-timmerman van B.P. van Hirtum, bouwer van het grote orgel in de Beekse kerk. Toen Van Hirtum zich terugtrok uit zijn bedrijf, zette Vingerhoets diens werk voort, maar alleen voor onderhoud en reparatie. Nieuwe orgels bouwde hij niet; wel bouwde hij dit harmonium, niet bestemd voor de verkoop, maar wellicht als toonzaalmodel, dat tot nieuwe opdrachten moest leiden. Of die nieuwe opdrachten er daadwerkelijk kwamen, weten we niet. Feit is dat het harmonium na de dood van Vingerhoets (1899) in de boedel terechtkwam, wachtend op een nieuwe bestemming.

Bestemming: het Lodewijkskerkje

Deze bestemming is met waarschijnlijke zekerheid het Protestantse Lodewijkskerkje aan de Vrijthof geweest, waar het een klein orgel verving dat al sinds 1818 in deze kerk stond en aan vervanging toe was. Bijna 40 jaar is Dirk Rittman de vaste bespeler van het harmonium geweest, bij gelegenheid afgewisseld door de muzikale Jan Schijvens, eigenaar van het Handelshuis Hilvaria. Toen in 1952 het harmonium in de kerk vervangen werd door het huidige orgel, kwam het in het bezit van Jan Schijvens, waarbij de gunfactor wellicht een belangrijke rol gespeeld heeft. Nadat het harmonium een tijdje in de woonkamer aan de Diessenseweg had gestaan, is het vanwege de aanschaf van een piano naar de zolder verhuisd.

Een nieuwe bestemming

Een paar jaar na het overlijden van vader Jan (in 1971) wilde moeder Schijvens van het harmonium af. De balgen waren inmiddels defect en het was in die hoedanigheid niet meer te bespelen. Van zoon Frans, die in 1972 met Jeanine de boerderij van Dirk Rittman aan de Tilburgseweg 17 had gekocht, mocht het niet zomaar bij het oud vuil worden gezet. Frans kon niets weggooien, herinnert de familie zich. Gelukkig had Frans een goed oog voor datgene wat het bewaren waard was. Kortom, Frans nam het instrument mee naar de zolder van zijn boerderij. Daar heeft het 47 jaar lang onbespeeld en onbespeelbaar gestaan en gestaan. Bestemming bereikt?

Huidige bestemming

Na het overlijden van Frans (in 2018) werd Ad van Sleuwen uitgenodigd om naar het harmonium te kijken. Deze trof het instrument in een deplorabele toestand aan: het ijzerwerk gecorrodeerd, houtvretende insecten, viltmot en muizen hadden zich aan het harmonium tegoed gedaan, etc. etc. Een onverschillig iemand zou bij de aanblik daarvan gedacht hebben: weg ermee, rijp voor de afvalcontainer. Zo niet Ad van Sleuwen. Hij vond dat dit voor Hilvarenbeek unieke instrument als cultureel erfgoed moest worden behouden, en dus gerestaureerd diende te worden. Hij werd daarin door velen gesteund, niet in het minst door de familie Schijvens.

Inspanningen beloond

Zijn inspanningen zijn beloond. Na een grondige restauratie door Arie Schueller uit Woerden werd het in 2020 in de Petrus-kerk gepresenteerd en door Ad van Sleuwen fraai bespeeld. Het wordt af en toe bespeeld, maar naar ons idee te weinig. Het zou mooi zijn indien het op zijn huidige plaats vaker een aandachtig auditorium krijgt, als solo-instrument of als begeleider van vocale en/of instrumentale musici, en – wie weet – in samenklank met zijn grote broer in de kerk, aan de andere kant van het houten schot.