In Hilvarenbeek werkt toneelgroep Maet hout Staet aan een voorstelling over vrijheid, identiteit en anders-zijn — gedragen door drie mensen die elk hun eigen kleur, verleden en motivatie inbrengen: regisseur Elize Jorritsma, acteurs Mark Kortland en Silke Beertema.

Tijdens de repetities voor Ik denk, dus ik ben… koekoek!? gebeurt er iets bijzonders. De cast van 19 spelers voelt soms als een universum op zich: jong, oud, nieuw talent, ervaren acteurs — allemaal samen in één ruimte die steeds meer tot leven komt.

Maar midden in dat bruisende geheel staan drie mensen die met hun persoonlijkheid, ervaring en openheid het verhaal scherper, menselijker en rijker maken dan je op papier kunt vangen. Zij vormen het hart van deze productie.

Elize Jorritsma

De regisseur die mensen kracht geeft

Als je Elize aan het werk ziet, valt meteen op hoe zij beweegt: precies tussen sturing en vrijheid in. Ze lacht makkelijk, denkt scherp en kiest bewust voor een positieve aanpak. Ze werkt volgens de theorie van Stanislavski, vertelt ze:

“Ik werk vanuit mezelf en vanuit wat de ander met mij doet. Het publiek voelt dat. Je hoeft niet te zeggen: ‘loop naar links’, maar je zoekt wat er gebeurt vanbinnen.”

Een therapeutische kracht

Elize ziet theater niet alleen als kunst, maar als gereedschap om te groeien. Ze heeft een achtergrond in therapie en ziet de weerslag daarvan op het toneel:

“Theater verlegt je grenzen. En die grensverlegging neem je mee buiten het podium. Ik heb mensen écht zien veranderen. Soms zelfs zo dat ze eindelijk voor zichzelf durfden te kiezen.”

De bewerking van een icoon

Dat zij zelf de toneelbewerking maakte van een van de meest iconische films ooit, is niet niets. Die film is 'One flew over the Cuckoo's Nest'.

“De film wordt gezien als een van de beste ooit. Dus ik moet het niet kopiëren, maar iets eigens brengen”, zegt ze rustig.

Het stuk speelt zich nu af in één ruimte — een bewuste keuze:

“Het conflict zit in de groep zelf. Je hoeft nergens heen om spanning te creëren; het zit in elke blik, elke beweging.”

Identiteit als sleutel

Voor Elize draait alles om identiteit.

“Zolang je blijft nadenken en in je eigen huid kunt blijven, dan ben je wie je bent. Dat is voor mij de kern van dit verhaal.”

Ze hoopt dat dit ook het publiek raakt:

“Als mensen vijf minuten napraten, ben ik al blij. Als het hen laat nadenken over zichzelf of de maatschappij — dat is goud.”

Mark Kortland

De rebel met een zachte laag

Mark komt uit Tilburg, is 59 en speelt al jarenlang toneel — amateur, maar met een professionele benadering, zoals hij zelf zegt.

Hij geeft voetbaltraining, werkt, heeft een gezin… maar op het podium wordt hij iemand anders.

Waarom theater?

Zijn antwoord is verrassend filosofisch:

voor iemand die je anders misschien raar of fout zou vinden.”

Dat maakt hem meteen de perfecte Thomas van Kampen: rebels, impulsief, maar met een diepe menselijkheid.

De rol van Thomas — geen Jack Nicholson-kopie

Mark is heel duidelijk:

“Ik ga geen Jack Nicholson nadoen. Helemaal niet. Dit wordt mijn Thomas.”

En toch knipoogt hij zo nu en dan subtiel naar de film:

“Heel af en toe pak ik een momentje van hem mee, maar vanuit wat ik zelf erbij voel.”

Hij laat zelfs zijn bakkebaarden staan — een klein eerbetoon.

De grootste uitdaging

Thomas is een personage met veel vrijheid en impulsiviteit. Mark lacht:

“Je speelt een man die schaamteloos en impulsief is, maar je moet óók rekening houden met elkaar op het podium. Dat blijft een uitdaging.”

Een wereld achter de coulissen

Mark houdt van de magie van het theater, nog vóór het moment dat de lampen aangaan:

“Ik hou van dat sfeertje achter de schermen. Dat stiekeme bouwen samen. Dat vind ik geweldig.”

Silke Beertema

De actrice die het ‘slechte’ mooi menselijk maakt

Silke is een import-Bikse uit de Achterhoek, inmiddels al jaren in Hilvarenbeek geworteld. Ze raakte besmet met het theatervirus toen ze ooit eens als figurant meedeed. Daarna stopte ze nooit meer.

Theater als ontsnapping én expressie

“Het spelen is zo fijn — even iemand anders zijn. Dingen doen en zeggen die je normaal niet mag. En samen iets maken.”

Hoe Simons geboren werd

De rol van zuster Simons — de tegenkracht van Thomas — vraagt lef.

Silke zegt:

“Ik vind het leuk om de slechterik te spelen. Dan ga ik uitzoeken: hoe is zij zo geworden?”

Ze maakt altijd een profielschets van haar personage.

“Simons is ervan overtuigd dat ze goed handelt. Dat moet ik begrijpen. Anders kan ik haar niet spelen.”

De grens tussen macht en menselijkheid

Silke’s Simons is geen kopie van de Nurse Ratched uit de film:

“Mijn Simons laat haar masker soms net iets vaker zakken.”

Maar zacht? Nee.

“Zolang iedereen doet wat zij wil, is zij aardig.”

Een zin die je kippenvel geeft — precies zoals ze het bedoelt.

Een emotioneel repetitiemoment

Silke herinnert zich het moment dat de productie misschien zou stoppen:

“De groep kwam bij elkaar en zei: nee, wij gaan door. Daar werd ik zó emotioneel van.”

De drie groeien, en de groep groeit mee

Wat deze drie mensen delen, is hun liefde voor samen creëren:

• Elize die gelooft in grenzen verleggen en zelfexpressie.

• Mark die het menselijke wil begrijpen, ook als het schuurt.

• Silke die een ‘slechterik’ speelt door haar menselijk te maken.

Hun woorden, hun twijfels, hun humor en hun kwetsbaarheid vormen de ziel van deze voorstelling. Zij maken Ik denk, dus ik ben… Koekoek!? niet alleen een toneelstuk, maar een ervaring.

Praktische informatie

Voorstelling: Ik denk, dus ik ben… Koekoek!?

Wanneer:

• 11 april – 20.00 uur

• 12 april – 14.30 uur

Waar: C.C. Elckerlyc, Hilvarenbeek