In een serie artikelen geeft Berry Kock informatie en tips voor iedereen die er zijn voordeel mee wil doen op het gebied van duurzaamheid. Berry werkte ruim 25 jaar bij Philips en stuurde daar grote projecten aan in de lichtdivisie. Wil je reageren of heb je een vraag aan Berry, mail dan naar hilverbode@mail.com.

door Harrie Wenting

in samenwerking met Berry Kock

x

In november 2025 verscheen een nogal alarmerend artikel in de Engelse pers: verkeerd ontworpen en fout afgestelde warmtepompen leveren 40% (!) minder rendement dan wat eigenlijk mogelijk is. Dat is nogal wat en de meteen opkomende vraag is dan: hoe is het eigenlijk gesteld met mijn eigen installatie? Hoe je een warmtepomp het best ontwerpt valt niet uit te leggen in de beschikbare woorden hier, maar hoe je je hybride warmtepomp het best afstelt, is wel uit te leggen.

Het idee is simpel: je cv/warmtepomp moet idealiter precies zoveel energie leveren als nodig is, afhankelijk van de buitentemperatuur om te voorkomen dat ie steeds aanspringt om vervolgens na een paar minuten weer uit te vallen. Dat - voel je wel aan - is namelijk nogal inefficiënt. Bij de meeste installaties kun je tegenwoordig het benodigde vermogen afhankelijk van de buitentemperatuur instellen. Dat stel je in via de zogenaamde ‘stooklijn’. Inschattingen voor een mogelijke verbetering van je rendement variëren van 5% tot 15%, afhankelijk van hoe goed of slecht je installatie ooit ingesteld is.

Raadpleeg de handleiding van je installatie en optimaliseer als volgt:

Stap 1: Het minimum vermogen bij milde buitentemperaturen stel je veelal in via een ‘niveau’ of ‘voetpunt’ en dat doe je het best bij temperaturen van ongeveer 10°C. Stel dat niveau zo laag mogelijk in zodat het bij milde buitentemperaturen altijd comfortabel warm blijft.

Stap 2: daarna stel je de ‘helling’ in die regelt hoeveel extra vermogen je installatie moet leveren bij kouder weer. Regel de ‘helling’ zo laag mogelijk af zodat het ook bij bijvoorbeeld -5°C comfortabel warm blijft. Met deze stappen heb je je installatie ingesteld om met maximaal rendement te draaien.

Extra instelling

Je hybride warmtepomp heeft nog een extra instelling: de zogenaamde ‘bivalente temperatuur’ Dat is geheimtaal voor de temperatuur waarbij de cv-ketel de hybride warmtepomp gaat helpen. Omdat het vermogen van een cv-ketel doorgaans 5x zo hoog is als dat van de warmtepomp betekent de goedbedoelde hulp van de cv-ketel meestal dat je warmtevraag meestal meteen voor 50% door de ketel verzorgd wordt, terwijl de warmtepomp minder vermogen levert dan mogelijk zou zijn. Vaak is de fabrieksafstelling van de bivalente temperatuur zelfs 15°C.

Mijn installateur had de bivalente temperatuur al verlaagd van 15°C naar 8°C, maar die kon bij mij thuis bijgeregeld worden op 2.5°C omdat de warmtepomp het tot die temperatuur prima in zijn eentje aan bleek te kunnen.

Waarom doet je installateur dit niet voor je? Als je het optimaal rendement van je verwarmingsinstallatie wilt dan moet je uitzoeken wanneer het net wel of niet werkt. Om te voorkomen dat jij een beroep doet op het serviceabonnement ‘omdat je het niet warm krijgt’ wordt alles steevast conservatief ingesteld zodat je het altijd warm hebt, maar niet per se met het maximale rendement. Ik schat dat het verlagen van de bivalente temperatuur bij mij thuis jaarlijks 50 tot 100 m3 gas bespaarde.

Advies: optimaliseer je stooklijn en verlaag de bivalente temperatuur zover je kunt.