In de reclamewereld heeft het echte kerstfeest afgedaan. Een dikke kerstman, rendieren met sleeën, en veel, heel veel lichtjes zijn de uiterlijke kenmerken geworden, met het begrijpelijke doel om zoveel mogelijk commerciële belangen te dienen. Dat is goed zo, scheidt ze maar, want er bestaat ook nog zoiets als het traditionele, echte kerstfeest met alle verhalen er omheen. Als je daar meer waarde aan hecht, dan aan al de huidige trends, zet dan ook een kerststal met alle bijpassende figuren onder je boom. Als aansporing een verhaal over al die symboliek die er bij hoort.
door Kees van Kemenade
We moeten niet vergeten dat Kerstmis een christelijk feest: de geboorte van Jezus Christus die later de mensen zijn blijde boodschap zou brengen. Zelfs als je niet zo gelovig bent en absoluut niet kerks, kun je nauwelijks bezwaar hebben tegen zijn boodschap van goed zijn voor je medemens. De bronnen die wij hebben zijn de evangelisten, die een deel van de bijbel schreven. In hun Nieuwe Testament wordt het verhaal nauwkeurig verteld.
De symbolen
Jezus’ geboorte werd al lang aangekondigd maar het was de ster die de tijd en de plek aangaf. Tegelijk traden de engelen aan die de herders en hun schapen verder de weg wezen. Let wel: de geboorte van Jezus werd dus het eerst geopenbaard aan de gewone mensen. De drie wijzen, of Koningen, hoorden het pas veel later. Het drietal vertegenwoordigt de mensen uit de drie toen bekende werelddelen en zegt daarmee dat Jezus voor alle mensen over de gehele wereld kwam. Maria, de moeder was nog maagd. Negen maanden tevoren was een engel haar komen zeggen dat zij het kind, de Verlosser, zou baren. Dit tot haar grote verbazing. Jozef de echtgenoot staat naast de kribbe, want daarin werd het kind gelegd, zonder enige vorm van luxe. Het gebeurde in een stal, maar dat kan ook een grot zijn geweest. In ieder geval niet in een pension, want in de herberg was er geen plek voor hen. De os en de ezel zijn een toevoeging van de folklore. Zij hielden het kind warm met hun adem. De ezel was het rijdier voor Maria, allereerst omdat zij voor een volkstelling naar Bethlehem moesten en later op de vlucht naar Egypte, uit angst voor koning Herodes. Hij kende de profetie en was bang dat het pas geboren kind hem van de troon zou stoten.
Dramatische verhalen
Als je die verhalen rondom Jezus’ geboorte nog eens leest, dan wordt je gegrepen door de enorme tragiek. Het verhaal van de ‘Onschuldige Kinderen’ (vroeger gebruikte men het woord Onnozele, wat ooit hetzelfde betekende). Uit frustratie dat de Drie Wijzen niet terug naar het hof in Jerusalem waren gekomen, om te vertellen waar Jezus gevonden kon worden, stuurde koning Herodes zijn soldaten naar Bethlehem. Alle jonge mannelijke kinderen werden daar om het leven gebracht in de hoop dat daarmee ook de jonge Verlosser zou worden uitgeschakeld. Het feest van de Onschuldige Kinderen werd ooit gevierd op 28 december, en op die dag waren de kinderen de baas in huis. Het plaatsen van een stal met kerstgroep was een idee van Franciscus om de mensen het verhaal duidelijk te maken. Dus als jij treedt in die traditie, zou je dat ook moeten navolgen. In het groot gebeurt het al in onze kerken die nog open zijn, maar ook op een plek in het hart van elk dorp. Het kerstverhaal zit diep in onze cultuur.