Dementie speelt een steeds grotere rol in onze samenleving en daarmee ook rondom overlijden en afscheid. Judith Schilders, uitvaartspecialiste bij Els Uitvaartzorg, heeft zich daarom verder gespecialiseerd in dementievriendelijke uitvaartzorg. Na het volgen van een meerdaagse training bij DeMensTraining mag zij zich sinds 1 juli gelicentieerd Dementievriendelijke Uitvaartverzorger noemen.

Dementie kan op verschillende manieren een rol spelen rondom een overlijden. Wanneer iemand met dementie overlijdt, hebben naasten vaak al een langdurig proces van afscheid nemen achter de rug. Herinneringen en herkenning kunnen langzaam vervagen en de persoon van wie zij houden verandert gedurende het ziekteproces. Dat kan van invloed zijn op de manier waarop het uiteindelijke overlijden en afscheid wordt beleefd.

Daarnaast komt het regelmatig voor dat iemand met dementie zélf een partner, kind of andere dierbare verliest. Ook dat vraagt om specifieke aandacht en kennis. Hoe vertel je iemand over het overlijden? Op welke manier kan diegene betrokken worden bij het afscheid? Wat geeft rust en vertrouwen en wat is er, ondanks de dementie, nog wél mogelijk?

Kijken naar wat nog wél kan

Een belangrijk uitgangspunt binnen dementievriendelijke uitvaartzorg is om niet alleen te kijken naar wat iemand door dementie niet meer kan of begrijpt. Juist wat nog wél mogelijk is, kan van grote betekenis zijn.

“Ook wanneer woorden verdwijnen of herinneringen vervagen, blijft gevoel”, vertelt Judith. “Een vertrouwde stem, bekende muziek, een foto of simpelweg een hand vasthouden kan veel betekenen. Het hoeft niet altijd iets groots te zijn. Het gaat er vooral om dat je goed kijkt naar de persoon en naar wat op dat moment passend is.”

Dat betekent ook dat er geen standaardaanpak bestaat. Voor de één kan aanwezigheid bij een volledige afscheidsdienst passend zijn, terwijl voor een ander een kort en rustig moment van afscheid beter aansluit. Ook de aanwezigheid van een vertrouwd persoon, een rustige plek of herkenbare muziek kan helpen.

Toenemende aandacht voor dementie

Door de vergrijzing zal dementie naar verwachting ook binnen de uitvaartzorg een steeds grotere rol spelen. Dat vraagt niet alleen om kennis over dementie, maar ook om aandacht voor de gevolgen die de ziekte kan hebben voor naasten rondom verlies en afscheid. Judith maakt met haar licentie deel uit van een beperkt landelijk netwerk van uitvaartverzorgers die specifiek zijn opgeleid in dementievriendelijke uitvaartzorg. “De licentie op zich is voor mij niet het belangrijkste. Het gaat vooral om de extra kennis en handvatten om families goed te kunnen begeleiden wanneer dementie onderdeel is van hun verhaal.”

Meer informatie over dementievriendelijke uitvaartzorg en het landelijke netwerk van gelicentieerde uitvaartverzorgers is te vinden op www.dementievriendelijkeuitvaartzorg.nl.