Je hebt met de kerstdagen van die nieuwe tradities zoals het verlichten van tuin en gevel. Maar een veel ouder gebruik dreigt een beetje op de achtergrond te geraken: het zetten van de stal met alle figuren uit het kerstverhaal die erbij horen. Bekenaar Jan Bogaerts bouwde zijn eigen stal en zette daar prachtige uit hout gesneden mensen èn dieren in die een rol spelen in het verhaal rondom de geboorte van Jezus.
door Kees van Kemenade
Ze zijn er echt allemaal. De engel natuurlijk die de geboorte van Jezus aankondigde. Het kindje Jezus in de kribbe met Maria en Jozef erbij. Herders, de gewone mensen die het kind als aller eersten zagen, de drie Wijzen uit het Oosten, de koningen die met rijke geschenken op bezoek kwamen. En dan de dieren. De os, die met zijn adem het kind warm houdt; de ezel, het rijdier. Een kameel, waarmee de Koningen aankwamen. Jan kijkt er met veel plezier naar: “Wij hadden thuis een kerstgroep als deze, maar van gips en mooi beschilderd. Elk jaar werd hij in december op een prominente plek nabij de boom opgezet. Er was geen stal bij, maar een soort ruïne, heel schilderachtig allemaal. Zo’n traditie die je meekrijgt als kind, wil je nooit achter je laten. Toen mijn ouders overleden wilden ze eigenlijk allemaal de kerstgroep hebben, maar dat ging natuurlijk niet.”
Houten beelden
Jan Bogaerts had het geluk dat hij uit een kunstzinnige familie kwam. En dat zorgde voor de oplossing van de vraag: wie van de familie krijgt de figuren voor in de stal? “Mijn broer Henk was een begaafde houtsnijder en hij bood aan om voor elk van zijn broers en zussen een complete kerstgroep te snijden naar model van die bij ons thuis. Voor zeven gezinsleden! Een enorme klus, maar hij heeft het gedaan. Alles gesneden uit essenhout. Niet meer beschilderd, maar met een prachtige houtkleur. Ik verheug mij elk jaar weer om alles van de zolder te halen en op te zetten. Hij voegde er ook nog iets aan toe, onze hond Tobie. Geen herdershond eigenlijk, maar hij past er toch wel bij.”
En de stal? “Die heb zelf gemaakt van berkentakken en stevig schors, met een dak van riet. Op de bodem ligt mos en daarop staan alle personen en beesten uit het kerstverhaal.”
Of het nog een andere betekenis, meer religieuze betekenis, heeft? “Natuurlijk, ik ben zo opgevoed. Het geloof was heel belangrijk in ons leven. Een kerststal werd neergezet om de mensen iets te leren over de blijde boodschap, die de engel verkondigt. Hij draagt ook een banderol met Gloria in Excelsis Deo erop. Of ik het heb doorgegeven? Onze zoon Bart is van een nieuwe generatie en die zet geen kerststal meer bij de boom. Maar hij kijkt er wel met veel plezier naar en bezoekt ook de stal in het dorp. het zegt hem dus ook wel iets.”